image Trang chủ image
english vietnam

Một số lý giải hiện tượng bón xi măng làm lúa xanh tốt.
Theo: Nguyễn Thế Cường, Viện Lúa Đồng Bằng Sông Cửu Long (NCS tại Hoa Kỳ) - Cập nhật lúc: 13:48:47 - 28/01/2016

 

Gần đây báo chí và truyền hình có đưa tin bác nông dân Lê Văn Nuôi ở huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp sử dụng xi măng làm phân bón cho lúa thì thấy cây lúa phát triển khác biệt so với những nơi không rải xi măng. Thông tin này khiến dư luận xôn xao. Một số nhà khoa học đã lên tiếng về tác dụng tích cực nhất thời và hiệu ứng tiêu cực của việc dùng xi măng dùng làm phân bón. Trước khi các nhà khoa học có nghiên cứu phân tích và đưa ra thông tin chính xác và cụ thể về việc có nên dùng xi măng để làm phân bón hay không, chúng tôi xin trình bày một số thông tin cơ bản có thể giải thích sơ bộ lý do vì sao xi măng làm cho lúa và cây cối xanh tốt và sinh trưởng tốt. Bài viết được chia làm ba phần chính:(1) Tóm tắt về các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây;(2) Tổng quát nguyên vật liệu thô được sử dụng làm xi măng và hàm lượng các chất dinh dưỡng có liên quan đến sinh trưởng và phát triển có trong xi măng;(3) Những lý do có thể dẫn đến việc xi măng làm cho lúa và cây cối xanh tốt và sinh trưởng mạnh hơn và những khuyến cáo.


1. Tóm tắt về các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây:Đối với sinh vật nói chung và cây trồng nói riêng, để sinh trưởng và phát triển tốt đều cần các chất dinh dưỡng với liều lượng cân đối. Có ba nhóm dinh dưỡng chính cần thiết cho cây trồng, bao gồm: nhóm đa lương là đạm (N), phốt pho (P) và kali (K); nhóm thứ cấp (trung lượng) là can xi (Ca), ma nhê (Mg) và lưu huỳnh (S); và nhóm vi lượng là đồng (Cu), sắt (Fe), măng gan (Mn), mô líp đen (Mo), kẽm (Zn), bô rôn (B), si líc (Si), cô ban (Co), vanadium (V) và một số hoạt chất hiếm khác. Các chất này đóng vai trò khác nhau trong quá sinh sinh trưởng, sinh sản và phát triển của cây. Cây cần các chất dinh dưỡng với các liều lượng khác nhau cũng tùy vào các giai đoạn sinh trưởng và phát triển. Các chất đa lượng (cần nhiều) như đạm cần thiết cho sự phát triển của lá, phốt pho cần cho sự phát triển của rễ, hoa .v.v... Các chất dinh dưỡng trung lượng (thứ cấp, cây cần ít hơn so với đa lượng) như can xi (Ca) cần thiết cho quá trình trao đổi chất của cây cũng như tăng khả năng hấp thu các chất dinh dưỡng khác, kích thích tăng trưởng của tế bào cây, giúp cây tăng cường khả năng kháng bệnh .v.v... Chất ma nhê (Mg),cũng là chất dinh dưỡng trung lượng, tham gia vào nhiều chức năng trong cây và là thành phần chính của diệp lục tố (làm cho lá có màu xanh), và tham gia vào quá trình quang tổng hợp (xem hình cấu trúc diệp lục tố dạng a và b là các thành phần chính của lá cây). Các chất vi lượng (cần với số lượng rất ít) nhưsi líc (Si) làm cho cây chắc và khỏe hơn, cải thiện được tính chống chịu sâu bệnh, chống đổ ngã và tăng tính kháng hạn v.v..; chất sắt (Fe) không phải là thành phần chính của diệp lục tố nhưng rất cần thiết cho qua trình quang tổng hợp và là chất phụ gia làm tăng cường khả năng trao đổi chất trong cây.

 

Cấu trúc hóa học của diệp lục tố dạng a

 

Cấu trúc hóa học của diệp lục tố dạng b


2. Tổng quát nguyên vật liệu thô được sử dụng làm xi măng và hàm lượng các chất có trong xi măngliên quan đến sinh trưởng và phát triển của cây lúa:Theo trang thông tin bách khoa toàn thư Britannica, xi măng là chất kết dính rất mịn và sẽ đông cứng lại sau khi được pha với nước. Xi măng chủ yếu được dùng trong các công trình xây dựng nhà cửa, cầu cống, đường xá, v.v....  Các thành phần chính của loại xi măng sử dụng rộng rãi có tên là Portland bao gồm vôi (lime), đá phấn (chalk),  đá xi măng (cement rock), đất sét trắng (kaolin clay), quặng xỉ (slag) và một số chất phụ gia khác như thạch cao (gypsum), a xít sulfuric, phốt pho, v.v... Các thành phần này được trộn lẫn theo tỷ lệ và xử lý ở bốn giai đoạn khác nhau, trong đó có quá trình đốt nóng lên đến 1500 độ C, do đó có một tỷ lệ các chất nhất định sẽ bị thất thoát (xem bảng).

Bảng tóm tắt các vật liệu thô và tỷ lệ phần trăm các chất được dùng để sản xuất xi măng Portland (theo bách khoa toàn thư Britannica)

Vật liệu thô CaO SiO2 Al2O2 Fe2O3 MgO Thất thoát *
Vôi  52 3 1 0.5 0.5 42
Đá phấn 54 1 0.5 0.2 0.3

43

Đá xi măng 43 11 3 1 2 36
Đất sét 1 57 16 7 1 14
Quặng xỉ 42 34 15 1 4 0

* Tỷ lệ thất thoát sau quá trình tổng hợp thành thành phẩm (xi măng sau khi ra lò)

Trong thành phần chính của xi măng có chứa các chất thứ cấp (trung lượng) rất cần thiết cho cây bao gồm can xi, ma nhê và các chất vi lượng gồm sắt và si líc; ngoại trừ nhôm (Al) dưới dạng hợp chất.  Ngoài ra trong phụ gia còn có lưu huỳnh và phốt pho có thể vẫn còn trong xi măng thành phẩm sau quá trình sản xuất từ vật liệu thô. Trong các vật liệu thô, phần lớn các hợp chất có chất trung lượng và vi lượng trong đất sét và quặng xỉ bị thất thoát rất ít hoặc không bị thất thoát qua quá trình xử lý và chế biến. Hai hợp chất có chứa chất ma nhê và sắt có tỷ lệ cao trong đất sét và quặng xỉ hơn so với các vật liệu khác, và là những chất quan trọng đóng góp vào thành phần chính tạo ra màu xanh của lá và tham gia vào quá trình quang tổng hợp các chất trong cây như đã trình bày ở trên. Hợp chất có chứa chất can xi có nhiều trong đá phấn, vôi, đá xi măng và quặng xỉ trong khi đó thì hợp chất có chứa si líc có nhiều trong đất sét và quặng xỉ so với đá vôi,  đá phấn và đá xi măng.


3. Những lý do có thể dẫn đến việc xi măng làm cho lúa sinh trưởng mạnh hơn và những khuyến cáo:Ở trong đất, các hợp chất chứa chất can xi (CaO), si líc (SiO2) và ma nhê (MgO) ở dạng dễ hòa tan và cây có khả năng hấp thu ngay. Trong khi đó thì hợp chất chứa chất sắt (Fe2O3) ở trong đất rất phổ biến và dưới dạng khó hòa tan, tuy nhiênkhi độ chua của đất tăng lên (độ pH giảm xuống) thì khả năng hữu dụng của sắt trong hợp chất này tăng lên và khi đó cây có khả năng hấp thu sắt tốt hơn. Tuy nhiên khả năng hấp thụ các chất dinh dưỡng đa lượng, trung lượng hay vi lượng còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như sự cân đối giữa các chất dinh dưỡng trong đất, hàm lượng chất hữu cơ, quần thể vi sinh vật trong đất, v.v... Thông thường trong quá trình canh tác, người nông dân chỉ chú trọng vào việc sử dụng các loại phân đa lượng mà ít quan tâm hơn đến phân trung lượng và vi lượng. Như vậy, có thể do xi măng mà bác nông dân Lê Văn Nuôi bón cho lúa có chứa hàm lượng khá cao các chất trung lượng và vi lượng hòa tan (hữu dụng) thiết yếu nói trên cho cây, do đó đã làm cho lá cây lúa có màu xanh hơn và phát triển tốt hơn so với nơi bác ấy bón phân bình thường (có thể chỉ là phân đa lượng NPK).

Sau khi nhận được thông tin nông dân sử dụng xi măng làm phân bón, các nhà khoa học và chuyên gia đã có những giải thích sơ bộ trên các phương tiện thông tin đại chúng của việc bón xi măng tức thời có thể làm cây lúa phát triển xanh tốt, nhưng về lâu về dài có thể làm cho đất chai cứng và thoái hóa vì đặc tính kết dính kể trên nếu bón liên tục vụ này qua vụ khác, và năm này qua năm khác. Ngoài ra, trong xi măng còn chứa các chất phụ gia chỉ được cho phép sử dụng ở mức độ rất giới hạn. Các chất này có thể gây độc hại đến môi trường, sinh vật và sức khỏe của con người mà chúng ta chưa có điều kiện nghiên cứu và kiểm chứng ngay được khi dùng xi măng bón vào đất. Đã có những thông tin đề cập đến các làng ung thư do người dân sinh sống và sinh hoạt gần các nhà máy xi măng ở tỉnh Hải Dương và Ninh Bình. Do vậy,bà con nông dân hãy rất thận trọng trong việc sử dụng xi măng làm phân bón; và tốt nhất là không nên sử dụng cho đến khi những thắc mắc của bà con nông dân về hiện tương này được giải đáp cụ thể và chính xác bởi các nhà khoa học trong thời gian sớm nhất.

 

Tài liệu tham khảo

http://vnexpress.net/tin-tuc/khoa-hoc/trong-nuoc/tranh-cai-viec-dung-xi-mang-lam-phan-bon-cho-lua-xanh-tot-3343211.html

http://www.tienphong.vn/Kinh-Te/la-lung-nong-dan-dung-xi-mang-bon-lua-960216.tpo

https://en.wikipedia.org/wiki/Plant_nutrition

https://edis.ifas.ufl.edu/ss55

http://www.britannica.com/technology/cement-building-material

http://nld.com.vn/phong-su-ky-su/am-anh-lang-ung-thu-tra-gia-vi-o-nhiem-20130107101321366.htm

http://vtc.vn/chuyen-rung-dong-mot-xa-chet-ung-thu-hang-tram-nguoi.394.332382.htm

 

bình luận 0 Lượt xem 2370
Tin mới hơn
Tin cũ hơn
TIN TỨC NỔI BẬT
Xem tất cảicon
Cửa Hàng Giới Thiệu Và Phân Phối Chính Thức Sản Phẩm Lúa Giống Viện Lúa Đồng Bằng Sông Cửu Long - 18/10/2019
Thành quả 10 năm đề án giống: Bài 4 - ĐBSCL đạt 2,5 triệu ha giống lúa xác nhận - 17/06/2019
Hội nghị quốc tế về bệnh bạc lá trên lúa lần thứ VI tại Việt Nam - 14/06/2019
Viện Lúa rạng danh Tổ quốc: Bài 3 - Thành quả và con đường phía trước - 07/06/2019
Viện Lúa làm rạng danh Tổ quốc: Bài 2 - Bước tiến diệu kỳ - 07/06/2019
Viện Lúa rạng danh Tổ quốc: Bài 1 - Sứ mệnh lịch sử tìm giống lúa mới - 07/06/2019
Cục sở hữu trí tuệ Việt Nam (NOIP) - 09/04/2019
Chọn tạo giống lúa mới theo yêu cầu thị trường - 22/03/2019
THÔNG BÁO MỜI CHÀO HÀNG CẠNH TRANH - 27/12/2018
Các quy tắc đạo đức nghiên cứu trong Viện Lúa ĐBSCL - 11/06/2018
Mô hình truyền thông giảm lượng giống gieo sạ tại các tỉnh vùng ĐBSCL - 26/03/2018
Bản tin hoạt động KHCN Viện Lúa ĐBSCL - Tháng 2/2018 - 12/03/2018
Bản tin hoạt động KHCN – Tháng 1/2018 - 12/03/2018
Thông báo bảo vệ luận án Tiến sĩ Nông nghiệp cấp Viện (NCS Nguyễn Vĩnh Phúc) - 28/11/2017
Bảo hộ giống cây trồng Động lực cho nghiên cứu, chọn tạo giống mới - 29/08/2017
Viện Khoa học Nông Nghiệp Việt Nam Thông báo tuyển sinh trình độ tiến sỹ năm 2017 đợt 2 - 15/08/2017
Bản tin tháng 6 năm 2017 của hiệp hội các Viện nghiên cứu Châu Á-Thái Bình Dương - 15/08/2017
About CLRRI - 15/08/2017
Bí thư Thành ủy Cần Thơ Trần Quốc Trung cùng đoàn công tác làm việc với Viện Lúa BSCL - 11/08/2017
Thông báo đề xuất dự án hợp tác KH&CN với Cộng hòa liên bang Đức - 09/08/2017
Video

 

 

 

Thành tích của viện
 Anh hùng lao động thời kỳ đổi mới năm 2000
 Huân chương độc lập
        - Hạng I năm 2014
       -  Hạng II năm 2007
        - Hạng III năm 2002
 Huân chương lao động
        - Hạng I năm 1996
        - Hạng II năm 1990
        - Hạng III năm 1986
Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học công nghệ
        - 10 nhà khoa học được nhận năm 2000
Giải thưởng  Kovalepskaia
        - Tập thể các nhà khoa học nữ thuộc Phòng Di truyền giống (năm 1995)
        - Cá nhận TS. Nguyễn Thị Lộc (năm 2011)
Giải Thưởng Bông Lúa Vàng Viết nam lần thứ nhất năm 2012
        - Giống lúa OM 6976 tác giả Trần Thị Cúc Hòa, Phạm Trung Nghĩa và CTV
        - Giống lúa OM 4900 tác giả Nguyễn Thị Lang,  Bùi Chí Bửu và CTV
- Giải thưởng phụ nữ Việt Nam 2013 cho tập thể nữ CBCNVLĐ - Viện lúa ĐBSCL

Liên kết website
Trang chủ | Sơ đồ site

Viện Lúa Đồng Bằng Sông Cửu Long
Head Office: Tan Thanh Commune, Thoi Lai District, CanTho City
Tel: (+84) 292 3861954; Fax: (+84) 292 3861457
Copyright © 2011 Cuu Long Delta Rice Research Institute

Tổng lượt truy cập: 7263486
Đang truy cập: 1
Thiết kế web tại Cần Thơ - Miền Tây Net