NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và sản xuất nông cụ phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Chuyển giao các nông cụ phục vụ sản xuất nông nghiệp.

CƠ GIỚI HÓA TRONG SẢN XUẤT LÚA Ở VIỆT NAM

1. San phẳng mặt ruộng: Trong canh tác lúa, nếu đồng ruộng được san phẳng sẽ rất thuận lợi cho việc dùng cơ giới: chủ động cung cấp nước cũng như thoát nước đồng đều trên đồng ruộng, khống chế cỏ dại dễ dàng; quản lý được ốc bưu vàng vì chúng thường ở những vùng nước trũng;. Mặt đồng có độ bằng phẳng tốt rất thuận lợi khi dùng máy gieo hàng hoặc máy cấy, khi dùng máy thu hoạch cũng rất thuận lợi. Mặt khác, theo nghiên cứu của các nhà nông học cho thấy rằng khi mặt đồng ruộng được cải tạo san phẳng, dễ dàng trong quản lý nước, tiết kiệm nước, quản lý được cỏ dại và tiết kiệm bón phân... lúa sẽ cho năng suất cao hơn đồng ruộng còn gò, trũng từ 5 – 10%. Do vậy, ở các nước tiên tiến người ta thường rất quan tâm đến độ bằng phẳng của mặt ruộng, họ dùng máy san điều khiển bằng tia laze, việc làm này tuy có đắc tiền hơn san ủi bình thường nhưng rất thuận lợi. Những năm gần đây, Viện nghiên cứu lúa Quốc tế IRRI đã có chuyển giao qua VN công nghệ này, ĐBSCL ngày càng có nhiều nơi áp dụng hiệu quả.    

2. Làm đất: Trong canh tác lúa, khâu làm đất rất quan trọng, trong nhiều năm qua ở vùng ĐBSCL, bà con nông dân thường làm đất tối thiểu, vụ HT chỉ dùng máy phay đất sau đó cho nước vào, trục đất và gieo sạ. Vụ ĐX, sau khi nước lũ rút đi người ta dùng máy kéo mang bánh lồng trục trước khi gieo sạ, thậm chí có nơi người nông dân còn sạ chai (không cần làm đất). Cách làm đất này nếu kéo dài nhiều năm sẽ làm mất đi tầng đế cày, tầng canh tác không rõ ràng, mặt ruộng rất dễ bị lầy lún khi dùng máy cơ giới có tải trọng lớn như máy gặt đập liên hợp.Do vậy, hàng năm  bà con nông dân nên có một lần cày ải phơi đất it nhất 2 tuần  để ngoài việc tiêu diệt cỏ dại, vệ sinh đồng ruộng tránh sâu rầy và bệnh lưu trú truyền từ vụ trước sang vụ sau, tạo tầng canh tác đảm bảo cây lúa phát triển bộ rễ tốt tránh đổ ngả, thuận lợi lúc thu hoạch, tạo tầng đế cày có nền đất vững chắc để dễ sử dụng cớ giới trong canh tác lúa.

3. Gieo cấy: Cho đến nay, ở vùng ĐBSCL do diện tích đất ruộng rộng, phương pháp làm đất còn rất đơn giản, mặt ruộng còn nhiều nơi gò trũng, v.v... do đó đại đa số (khoảng 80%) dùng phương pháp sạ lan. Phương pháp sạ lan có nhiều ưu điểm là đơn giản, dễ thao tác, không đòi hỏi mặt đồng phải bằng phẳng, cũng như không cần phải làm đất tơi mịn như trường hợp gieo cấy khác. Do sạ lan thường sạ dày (200kg/ha), hạt lúa nằm trên mặt ruộng nên rễ thường ăn cạn, nếu quản lý nước không tốt để nước ngập suốt vụ, rễ lúa không ăn sâu vào tầng đất canh tác, do đó bộ rễ phát triển kém, thân lúa thường bị đổ ngả lúc gần thu hoạch, gây khó khăn cho việc dùng cơ giới để thu hoạch.Phương pháp gieo lúa theo hàng, tuy cần phải làm đất kỹ hơn nhưng có ưu điểm giảm được khoảng 50% hạt giống so với trường hợp sạ lan, mật độ khoảng 100 – 110kg/ha, có thể giảm xuống 75 – 100kg/ha vẫn đảm bảo năng suất. Do mật độ gieo trồng thưa hơn, lượng sâu bệnh giảm hơn, ít tiêu tốn phân hơn, bộ rễ của lúa gieo hàng phát triển tốt hơn làm cho thân lúa ít bị đổ ngả, dễ thao tác máy móc trong khâu chăm sóc và thu hoạch. Theo điều tra năm 2006, diện tích gieo lúa theo hàng ở ĐBSCL đạt 21%. Gieo lúa theo hàng có thể dùng công cụ kéo tay (0,5 – 0,7ha/ngày), hoặc dùng máy gieo lúa theo hàng liên hợp với máy kéo 4 bánh trong trường hợp diện tích ruộng rộng, năng suất làm việc cao hơn và đỡ vất vả cho người lao động (3 – 5ha/ngày). Hiện nay, kỹ thuật gieo lúa theo hang đã được mở rộng ra đồng bằng Sông Hồng.  

Trong canh tác lúa, từ trước đến nay, dùng phương pháp cấy làm cho cây lúa phát triển tối ưu, gieo mạ cấy chỉ tốn khoảng 30 – 40kg hạt giống/ha, nhưng cần phải làm đất thật kỹ không những tơi xốp mà còn phải đánh mùn. Do dùng giống lúa cao sản ngắn ngày nên cần cấy mật độ dày, do vậy công cấy thủ công rất lâu, 1 công lao thợ cấy chỉ được 500 – 700m²/ngày, giai đoạn hiện nay ở nông thôn tìm thợ cấy lành nghề rất hiếm. Nhưng lúa cấy có nhiều ưu điểm, mạ đạt 14 – 16 ngày đã có 2 – 3 lá tránh được sự phá hại của ốc bưu vàng, giảm thời gian cây lúa đứng trên đồng ruộng từ nửa tháng đến 20 ngày thích hợp với vùng đất ruộng ven biển né mặng. Ở vùng ngập lũ nước lũ rút chậm, người nông dân có tập quán sạ ngầm, họ  xử lý thuốc rất nhiều gây độc hại môi trường nước rất lớn, nếu triển   khai cấy sẽ thay thế việc sạ ngầm. Cấy sẽ cho cây lúa có điều kiện phát triển bộ rễ tốt, cứng cây, tránh đổ ngả, thuận lợi cho việc dùng máy móc trong chăm sóc và khi thu hoạch.Phương pháp cấy, có thể cấy thủ công hoặc dùng máy cấy, máy cấy ở nước ta hiện có do Viện Cơ Điện NN và Công nghệ STH nghiên cứu chế tạo Gieo mạ thảm dung cho máy cấy theo mẫu đầu thập niên 80 của Trung quốc, máy có kết cấu đơn giản nhưng năng suất cấy thấp, vận hành quay trở khó khăn, công nghệ chế tạo chưa đạt nên bộ phận tay cấy dễ bị gãy lúc thao tác. Hiện nay, máy cấy của Nhật, Hàn quốc, và Trung quốc liên doanh với Hàn quốc, chất lượng cao, điều khiển lái vận hành như máy kéo 4 bánh, năng suất 2- 3ha/ngày. Dùng máy cấy cần có công nghệ làm mạ thảm đảm bảo thì cấy mới hiện quả.

4. Chăm sóc: Diệt trừ cỏ dại: sử dụng 60-70% bằng công cụ và máy phun thuốc diệt cỏ.

5. Máy thu họach: - Cắt lúa: sử dụng máy cắt rải hàng đạt khoảng 15-20% diện tích sản xuất lúa ở ĐBSCL- Đập lúa: sử dụng máy đập lúa 85-90%, riêng ĐBSCL đạt 100% diện tích sản xuất lúa.- Gặt đập liên hợp lúa: sử dụng máy gặt đập liên hợp chiếm 25-30% diện tích sản xuất lúa ở ĐBSCL.- Vận chuyển lúa hạt: sử dụng máy vận chuyển chiếm 50% diện tích sản xuất lúa ở ĐBSCL.

6. Sau thu họach: - Làm khô lúa: sử dụng các loại máy sấy chỉ giải quyết 30 - 35 % sản lượng lúa trong vụ Hè Thu ở ĐBSCL.- Bảo quản lúa, gạo: Sử dụng kho kết hợp với máy móc thiết bị chiếm 20-25% sản lượng lúa (chủ yếu các công ty lương thực và nhà máy chế biến)- Chế biến lúa gạo (xay lức, chà trắng, đánh bóng…): sử dụng máy gần như 100%.- Khâu chế biến giống: sử dụng máy ở nơi sản xuất lúa giống.