Trung Quốc đã phê chuẩn lúa và bắp chuyển nạp gen trong một quyết định mang dấu mốc lịch sử

Trung Quốc đã hoàn tất việc thông qua lãnh đạo chính trị cấp cao về ba loài cây trồng chuyển nạp gen chủ đạo là – cây lấy sợi (bông vải Bt), cây thức ăn gia súc (bắp phytase) và cây lương thực (lúa Bt).

Trong phần giới thiệu tóm tắt của ISAAA năm 2008, tôi đã tiên đóan rằng “ một làn sóng mới về ứng dụng công nghệ sinh học cây trồng … cung cấp một giao diện không có mối nối với làn sóng ứng dụng đầu tiên, dẫn đến kết quả là sự phát triển mạnh mẽ hơn trên cơ sở liên tục với nền tảng rộng lớn hơn về diện tích gieo trồng tòan cầu. Sự tiên đoán này đã bắt đầu trở nên hiện thực vào nửa cuối tháng 11 năm 2009, khi chỉ trong vòng một khỏang thời gian ngắn của một tuần, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Trung Quốc đã cấp hai chứng chỉ an tòan sinh học, và cho phép lúa Bt chuyển nạp gen (lúa là cây trồng quan trọng nhất trên thế giới vì nó đã nuôi sống phân nửa nhân lọai), và bắp phytase chuyển nạp gen (bắp là cây trồng thức ăn chăn nuôi quan trọng nhất thế giới). Hai sự thông qua này có hàm ý tích cực rất quan trọng cho cây trồng chuyển nạp gen tại Trung Quốc, châu Á và cả thế giới. Rất quan trọng để lưu ý rằng Bộ Nông nghiệp Trung Quốc đã tổ chức kiên trì nghiên cứu rất cẩn thận, trước khi cấp phép cho hai lòai cây trồng chuyển nạp gen quan trọng này được thương mại hóa đầy đủ trong vòng 2 đến 3 năm, hòan tất thủ tục đăng ký chuẩn về những khảo nghiệm đồng ruộng mà nó được áp dụng cho tất cả những giống cây trồng mới kể cả cây trồng truỵền thống và chuyển nạp gen. Đó là việc làm xuất sắc mà lãnh đạo chính trị cấp cao Trung Quốc đã hòan tất cho những lòai cây trồng chủ lực theo một trình tự thời gian hợp lý – đầu tiên là cây lấy sợi (bông vải), thứ hai là cây thức ăn gia súc (bắp) và thứ ba là cây lương thực (lúa). Những lợi ích tiềm năng tại Trung Quốc của ba lòai cây trồng này là rất to lớn và được tóm tắt như dưới đây:  

+ Bông vải Bt. Trung Quốc đã trồng bông vải Bt thành công từ năm 1997 và hiện nay trên 7 triệu nông dân qui mô nhỏ đã gia tăng thu nhập của họ khỏang 220 đô la Mỹ trên mỗi ha (tương đương với 1 tỷ đô la Mỹ tòan quốc) chủ yếu là do năng suất gia tăng trung bình 10%, giảm 60% lượng thuốc sát trùng sử dụng, hai yếu tố đó đã đóng góp vào nền nông nghiệp bền vững hơn và thu nhập của những nông dân sản xuất nhỏ gia tăng. Trung Quốc là nước sản xuất bông vải lớn nhất thế giới với 5,6 triệu ha và 68% diện tích trên đã được gieo trồng thành công bởi bông vải chuyển nạp gen Bt.

+ Lúa Bt hiến dâng một tiềm năng để tạo ra lợi nhuận khỏang 4 tỷ đô la Mỹ hàng năm từ sự gia tăng năng suất trung bình 8%, và 80% giảm về thuốc trừ sâu, tương ứng với 17 kg lúa trên mỗi ha ở lòai cây trồng lương thực nền tảng và quan trọng nhất tại Trung Quốc này mà nó chiếm đến 30 triệu ha (Jikun Huang và ctv, 2005). Ước tính rằng 75% diện tích lúa tại Trung Quốc bị nhiễm bởi sâu đục thân, mà lúa Bt có thể kiểm sóat. Trung Quốc là nước sản xuất lúa lớn nhất thế giới (178 triệu tấn lúa) với 110 triệu hộ nông dân (tổng cộng có 440 triệu người dựa trên trung bình 4 nhân khẩu mỗi hộ) những người mà có thể hưởng lợi trực tiếp với tư cách là nông dân từ tiến bộ kỹ thuật này, cũng như 1,3 tỷ người tiêu dùng gạo tại Trung Quốc. Lúa Bt sẽ giúp gia tăng sức sản xuất với sự tiếp cận dễ dàng khi mà Trung Quốc cần những kỹ thuật mới để duy trì sự tự túc và gia tăng sản lượng lương thực nhằm vượt qua hạn hán, xâm nhập mặn, dịch hại và những ức chế năng suất khác liên quan đến sự biến đổi khí hậu và của mực thủy cấp giảm xuống sâu.

+ Bắp phytase. Sau Mỹ, Trung Quốc là nước thứ hai có diện tích bắp rộng nhất trên thế giới (30 triệu ha được trồng bởi 100 triệu hộ gia đình) ; chủ yếu bắp đươc dùng làm thức ăn gia súc. Duy trì được tự túc về bắp và thoả mãn nhu cầu gia tăng tiêu dùng thịt ngày càng nhiều ở một đất nước ngày càng khá giả như Trung Quốc là một thách thức to lớn. Thí dụ, đàn heo của Trung Quốc, lớn nhất trên thế giới, gia tăng 100 lần từ 5 triệu con năm 1968 lên hơn 500 triệu con hiện nay. Bắp phytase sẽ cho phép heo tiêu hoá nhiều chất lân, dẫn đến kết quả là sinh trưởng nhanh hơn, hiệu quả sản xuất thịt cao hơn và trùng hợp tình cờ dẫn đến kết quả giúp giảm ô nhiễm phosphate từ chất thải chăn nuôi vào trong đất, nguồn nước và các thủy vực. Những ưu điểm kể trên của bông vải Bt, lúa Bt và bắp phytase (quan trọng hơn, những thành tựu này được tạo ra từ những tổ chức công lập của Trung Quốc), cũng hiến tặng những lợi ích tương tự cho những quốc gia đang phát triển khác, đặc biệt là ở châu Á. (nhưng cũng có thể các vùng khác trên thế giới) nơi mà có những trở ngại trong sản xuất tương tự. Châu Á trồng và tiêu thụ 90% lượng gạo sản xuất ra của tổng diện tích trồng lúa trên thế giới là 150 triệu ha, và lúa Bt có thể có một tác động rộng tại châu Á. Điều này không chỉ giúp gia tăng sản lượng mà còn đóng góp trong việc xoá đói giảm nghèo cho những nông dân sản xuất nhỏ mà họ đại diện cho 50% số người nghèo trên thế giới. Tương tự như vậy, có đến 50 triệu ha bắp ở châu Á có thể được hưởng lợi từ bắp chuyển nạp gen. Sự ảnh hưởng của Trung Quốc trong vai trò đầu tàu trên thế giới ở lãnh vực cải thiện lúa và bắp chuyển nạp gen sẽ dẫn đến kết quả là một sự ảnh hưởng tích cực trong việc tiếp nhận và tốc độ ứng dụng của cây trồng biến đổi gen dùng làm thực phẩm cho người và thức ăn chăn nuôi ở châu Á, và nói rộng ra là toàn thế giới đặc biệt là ở những nước đang phát triển. Sự cho phép và triển khai bởi Trung Quốc đối với cây lương thực và cây thức ăn gia súc quan trọng nhất trên thế giới là cây lúa và bắp chuyển nạp gen, để duy trì “tự túc lương thực” có thể đóng vai trò như là một mô hình cho những quốc gia đang phát triển khác mà họ có thể dính líu một cách ý nghĩa như sau:

 - Thời điểm phù hợp hơn và quá trình thông qua hiệu qủa cho những cây trồng chuyển nạp gen tại những nước đang phát triển.

- Môt phương thức mới trong hợp tác Nam- Nam về chuyển giao và chia sẻ kỹ thuật, bao gồm sự đồng hành giữa hệ thống công lập và tư nhân.

- Có trật tự hơn trong buôn bán quốc tế về lúa gạo và giảm xác suất của sự tái xuất hiện khủng hoảng giá cả như năm 2008, mà nó làm kiệt quệ người nghèo

- Dịch chuyển nhiều quyền hạn hơn và nghĩa vụ cho những quốc gia đang phát triển để tối ưu hoá “tự lực đảm bảo” và cung cấp những sự khích lệ nhiều hơn cho sự tham gia của họ để phân phối sự chia sẻ cho mục tiêu thiên niên kỷ vào năm 2015.

 Cuối cùng, lúa Bt và bắp phytase có nhiều đặc điểm di truyền về mặt nông học và chất lượng lần đầu tiên đã được kết hợp vào trong những cây trồng chuyển nạp gen, với sự gia tăng năng suất và chất lượng một cách có ý nghĩa, và nó có thể đóng góp vào việc gia tăng gấp đôi sản lượng lương thực, thức ăn gia súc và chất đốt trên nguồn tài nguyên ít hơn, đặc biệt là nước và chất đạm vào năm 2050. Sự cho phép bởi Trung Quốc đối với một loài cây trồng chuyển nạp gen quan trọng là lúa Bt, có thể là một chất xúc tác toàn cầu cho cả hai khối là nhà nước và tư nhân ở những nước đang phát triển và cả những nước công nghiệp hoạt động cùng nhau cho những ý tưởng mới mang tính chất toàn cầu hướng đến mục tiêu “lương thực tự túc cho tất cả mọi người” trong công đồng xã hội.

 [Nguồn: Dr. Clive James, website: http://dx.doi.org/10.1126/science.1108972

Người dịch: PGS.TS. Dương Văn Chín]