KIỂM SOÁT SỰ NỨT HẠT LÚA TRÊN ĐỒNG RUỘNG

VÀ SAU THU HOẠCH Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Hội thảo tổng kết chương trình CARD 026/VIE 05 về “ Điều tra kiểm soát sự nứt hạt lúa trên đồng ruộng và sau thu hoạch ở đồng bằng sông Cửu long – Việt Nam “ được tổ chức tại tỉnh Kiên Giang ( ngày 27 /11/ 2009 ). Chương trình này thực hiện trong thời gian 3 năm (từ năm 2006 đến 2009) tại tỉnh Long An, tỉnh Kiên Giang và thành phố Cần Thơ, chương trình được sự tài trợ của chính phủ Úc ( chương trình AusAid) và được sự điều phối của Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn- Việt Nam, thông qua sự phối hợp thực hiện chương trình giữa trường Đại học Nông Lâm-thành phố Hồ Chí Minh và trường Đại học Queensland-Úc.

Mục đích của chương trình là nhằm hoàn thiện chất lượng và giá trị của lúa gạo thong qua các biện pháp tổng hợp từ các khâu điều tra và nghiên cứu nhằm chứng minh cho người nông dân và các hợp tác xã ở từng địa phương nhận thức được lợi ích của việc sấy lúa so với việc phơi lúa và giá trị kinh tế của phương pháp và thời điểm thu hoạch đúng để giảm tỷ lệ nứt hạt lúa.

Theo nhiều kết quả điều tra và nghiên cứu cho biết sự thất thoát từ khâu thu hoạch đến khâu tồn trữ dao động từ 7 -26% và sự nứt hạt lúa la yếu tố chính dẫn đến giảm sản lượng và chất lượng của lúa gạo. Thông qua chương trình CARD 206/VIE 05 một vài kết qủa (Trương Vĩnh và CTV., 2009) được ghi nhận sau đây:

- Nếu các giống lúa ( OM 1490, OM 2718, OM 2517, OM 4498, Jasmine, AG 24 và IR 50404 ) được thu hoạch cùng một lúc, kết quả cho thấy : (1) Sự nứt hạt là rất khác nhau giữa các giống lúa, (2) thời điểm thu oạch tối ưu có tỉ lệ nứt hạt khá nhỏ, nhưng thu hoạch muộn 6 ngày so với ngày chin sinh lý có thể gây nứt hạt rất đáng kể, (3) việc để cho lúa quá khô trên đồng hoặc trên bong lúa có thể dẫn đến tăng số lượng hạt nứt và giảm hệ số thu hồi gạo nguyên và tổn thất gạo nguyên biến động từ 5-28% khi thu hoạch trễ 6 ngày.

 - Kết quả điều tra nông hộ cho thấy hầu hết nông dân thu hoạch trễ là do thiếu nhân công vào giai đoạn thu hoạch tập trung và kết quả nghiên cứu cũng cho thấy thu hoạch sớm vài ngày ( trước ngày chin sinh lý ) tốt hơn thu hoạch trễ.

- Thất thoát do hạt rơi vãi thông qua các phương pháp thu hoạch được ghi nhận như sau : thu hoạch bằng tay thất thoát từ 1,2 – 3,0 %; thu hoạch bằng máy gặt thất thoát 0,7% và thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp thất thoát từ 1,3-1,5%. Trong khi đó tổn thất do gặt được ghi nhận như sau: (1) thu hoạch bằng tay gom đóng ngay tổn thất 1,4%, (2) thu hoạch bằng tay và phơi mới ( phơi nắng 1 ngày) tổn thất 1,2%, (3) thu hoạch bằng máy gặt và gom đóng ngay tổn thất 1,1%, (4) thu hoạch bằng máy gặt phơi mới (phơi nắng 1 ngày) tổn thất 0,8%, (5) thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp tổn thất 1,0%.

- Ảnh hưởng của phương pháp sấy đến tỷ lệ thu hồi gạo nguyên cho thấy: (1) Sấy không khí ở nhiệt độ 35⁰C đạt tỷ lệ thu hồi gạo nguyên 58,0%, (2) Phơi nắng trên đường nhựa ở mức nhiệt độ môi trường 31-38⁰C cho tỷ lệ gạo nguyên 56,0%, (3) Phơi nắng trên tấm trãi ở mức nhiệt độ môi trường 35-44⁰C cho tỷ lệ gạo nguyên 55,8%.

- Ảnh hưởng của máy xay xát đến tỉ lệ thu hồi gạo nguyên cũng được ghi nhận như sau: Máy xay sát qui mô vừa (1-4 tấn/giờ) và lớn (trên 4 tấn/ giờ) cho tỉ lệ thu hồi gạo nguyên cao nhưng vẫn còn thấp hơn so với tỉ lệ thu hồi lý tưởng, tỉ lệ thu hồi gạo nguyên cao nhất ở các nhà máy lớn chỉ khoảng 55% (ẩm độ hạt 16%) vẫn thấp hơn so với mức thu hồi lý tưởng là 60%.

Từ những kết quả ghi nhận trên cho thấy sự nứt hạt lúa phụ thuộc rất lớn vào thời điểm thu hoạch; sự thất thoát chịu tác động rất lớn vào phương pháp thu hoạch. Trong khi đó, tỉ lệ gạo nguyên không những phụ thuộc vào phương pháp phơi – sấy mà còn phụ thuộc vào yếu tố xay xát.

TS. Lưu Hồng Mẫn

Nguồn tham khảo.

Trương Vĩnh và CTV. 2009. Đánh giá tổng hợp thông tin cơ bản của chương trình CARD 026/VIE 05 về công nghệ thu hoạch và sau thu hoạch ở ĐBSCL (trang 19-43). Hội thảo tổng kết 2006-2009. Chương trình CARD 026/VIE 05. Điều tra kiểm soát sự nứt hạt lúa trên đồng ruộng và thu hoạch ở ĐBSCL- Việt Nam.