Tổ chức năng lượng quốc tế (IEA) ước tính rằng nguồn năng lượng tái tạo chiếm khoảng 13% trong tổng số nguồn năng lượng cơ bản toàn thế giới. Khoảng 80% trong số này là dưới dạng sinh khối đốt cháy được – đa phần là gỗ, than hầm, phụ phẩm trong trồng trọt, hoặc những chất thải khác dùng để đốt cho nấu ăn, sưởi ấm, và những hoạt động khác ở thế giới đang phát triển.

Hiện nay, giá dầu mỏ gia tăng và nhu cầu giảm sự lệ thuộc vào nhiên liệu hoá thạch (và đồng thời giảm sự phóng thích khí thải gây hiệu ứng nhà kính) đã làm động lực cho thương mại hoá nhanh chóng nhiên liệu sinh học dưới dạng rắn, lỏng hoặc khí. Thí dụ, trong vòng 5 năm tới, hầu hết lượng bắp sản xuất ra tại hai bang Iowa và Nebraska của Hoa Kỳ dường như đều được sử dụng để sản xuất ra ethanol. Tổng quát, ở Mỹ tỷ lệ bắp hạt được dùng để sản xuất ethanol được hoạch định gia tăng từ 10% hiện nay lên 25% vào năm 2010.

Trung quốc, nước sản xuất ethanol đứng thứ ba thế giới, cũng đã nổi lên như là một nhà xuất khẩu ethanol vào năm 2006. Công ty Pioneer Hi-Bred đang đầu tư để phát triển giống bắp ưu thế lai chuyên dùng cho sản xuất ethanol tại Philippines. Indonesia hy vọng sẽ chứng kiến nhiên liệu sinh học đóng góp 10% lượng nhiên liệu tiêu thụ của họ vào năm 2010 và đã dành riêng ra 1,4 tỷ đô la Mỹ trong năm 2007 để phát triển 500.000 ha cho sản xuất nhiên liệu sinh học.

Có phải đây chỉ một cuộc chạy vội vã để giàng huy chương vàng do giá dầu mỏ gia tăng và ngành hàng đang có lợi nhuận lớn, hoặc là đây là một ngành công nghiệp có thể đứng vững ? Những dính líu của nó đến ngành sản xuất cây cốc trên thế giới và riêng lúa gạo thích nghi trong bức tranh toàn cảnh này như thế nào ?

Một số tính toán thô đã diễn tả ra bằng hình ảnh những vấn đề tranh cải mà chúng ta gặp phải. Hiện tại, năng suất trung bình của cây cốc trên thế giới là 3,1 tấn / ha. Nếu diện tích thu hoạch cây cốc cố định không thay đổi, năng suất trung bình cần phải đạt đến 4,3 tấn / ha vào năm 2025 để thoả mãn được nhu cầu lương thực cho dân số thế giới gia tăng. Yếu tố bổ sung thêm là 5% lượng hạt được dùng để biến thành ethanol, và như vậy năng suất cần phải tăng lên đến 4,5Tấn / ha. Điều đó có nghĩa rằng năng suất phải gia tăng 45% so với năng suất hiện tại, ngoại trừ hiệu quả sử dụng phân đạm trở nên hiệu quả hơn, điều này sẽ đạt được với cái giá là phải gia tăng 65% lượng tiêu thụ phân đạm trên đất trồng cây cốc. Nếu chiều hướng giảm diện tích trồng cây lương thực như trong vòng 20 năm qua vẫn tiếp tục (giảm 0,3% mỗi năm), tình hình sẽ càng tồi tệ hơn, và cần phải đạt năng suất trung bình của các cây cốc là 4,9 tấn / ha vào năm 2025.

Giữ giá gạo thấp cho người nghèo thành thị và những người không có đất ở nông thôn châu Á là thành tựu căn bản của gia tăng năng suất đến từ cuộc cách mạnh xanh, và đó vẫn còn đang là mục tiêu phát triển chủ đạo. Giá gạo trên thế gới đã gia tăng gấp đôi trong vòng 5 năm qua (tăng 48% chỉ trong vòng năm ngoái) và được dự đoán là sẽ gia tăng hơn nữa. Mặc dù đa số người tiêu dùng gạo sống tại châu Á, phần lớn gạo được tiêu thụ tại chỗ, đã được bảo vệ từ giá cả thị trường thế giới, công nghệ nhiên liệu sinh học mới nổi sẽ thêm áp lực vào giá cả trên lương thực, kể cả gạo. Hạt gạo dường như không được dùng để sản xuất ethanol với khối lượng lớn nhưng một lượng gạo có thể được sử dụng để sản xuất tinh bột (cho mục đích công nghiệp) làm cho sự thiếu hụt gia tăng bởi sự đổi hướng của các sản phẩm cây trồng khác sang ethanol.

Một mối đe dọa tiềm tàng khác là nông dân trồng lúa có thể từ bỏ trồng lúa và chuyển sang những hệ thống nông nghiệp có thu nhập cao hơn, bao gồm cả những cây trồng sản suất nhiên liệu sinh học tiềm năng như bắp, mía đường hoặc khoai mì.. Do vậy, duy trì giá lúa gạo thấp và nâng cao thu nhập của nông dân trồng lúa dường như mâu thuẩn nhau trong một thế giới mà chi phí đầu vào gia tăng trong nông nghiệp.

Những sự chọn lựa về năng lượng tái tạo phải thoả mãn ba điều kiện : nguồn tài nguyên có sẵn, độ chín mùi của kỹ thuật, môi trường kinh tế và chính sách hổ trợ việc thương mại hoá. Khoảng 600 triệu tấn rơm rạ từ cây lúa sản xuất ra mỗi năm trên toàn thế giới là điển hình cho nguồn tài nguyên nhiên liệu sinh học có thể khai thác. Tuy nhiên, tiến bộ kỹ thuật cho phép biến đổi rơm rạ ra ethanol vẫn còn ở giai đọan đầu của sự phát triển. Vẫn còn phải chờ để xem kỹ thuật này có thể được mở rộng đến cấp độ làng xã được không, sản xuất năng lượng sinh học tại chỗ, và số lượng rơm rạ khai thác được bao nhiêu trên mỗi ha mà không đe doạ đến độ phì của đất và sức sản xuất tổng thể của toàn hệ thống. Có nhiều tiềm năng để phát triển những tiến bộ kỹ thuật để sản xuất ra hàng loạt các sản phẩm từ nền lúa, bao gồm cả ethanol, sợi, và than sinh học (dung cho cải tạo đất).

Trồng cây lương thực cũng để cung cấp nhiện liệu cho xe con và sử dụng trong gia đình chúng ta là một vài điều mà các nhà nghiên cứu nông nghiệp cần phải làm quen. Bây giờ là thời điểm để nêu lên vấn đề này và phát triển những kỹ thuật phù hợp cho những hệ thống tổng hợp sản xuất lương thực thực phẩm và năng lượng sinh học tại châu Á mà nó hiêu quả về mặt năng lượng và bền vững, cung cấp nhiều cơ hội việc làm mới cho người dân nông thôn, và cũng tạo cơ hội gia tăng thu nhập cho nông dân trồng lúa

[Nguồn: Prof. Achim Dobermann, Rice Today, January- March 2007, Vol.6, No.1.

Người dịch : PGS.TS. Dương Văn Chín]